Głos Lipnicki

S��w kilka o warto�ciach, samorz�dzie oraz polityce lokalnej (z Lipnic� w tle)

          Drugi raz pozwalam sobie zabra� g�os w sprawach lokalnych na �amach "G�osu Lipnickiego", cho� tym razem chcia�bym si� odnie�� do spraw nieco szerszych, maj�c jednak na wzgl�dzie to, co dzieje si� na naszym lokalnym poletku, szczeg�lnie na Gochach.
          Jaki� czas temu zorganizowali�my debat� po�wi�con� demokracji lokalnej ogl�danej z perspektywy bytowskiej - odby�a si� ona w Klubie "Ja� Kowalski", a organizatorem by� "Kurier Bytowski". Po tym - burzliwym i gor�cym - spotkaniu napisa�em ksi��eczk� pt. Demokracja lokalna - nadzieje, rozczarowania, rzeczywisto�� (bytowskie refleksje), Byt�w 2002. Kiedy jednak przygl�dam si� naszej samorz�dowej scenie z perspektywy kilku lat widz�, �e - niestety - niewiele si� zmieni�o w nawykach i przyzwyczajeniach. Niemal ka�dy numer naszych lokalnych gazet przynosi opisy bulwersuj�cych zachowa� samorz�dowc�w. Przypomnijmy cho�by ca�kiem �wie�e ekscesy alkoholowe w Czarnej D�br�wce. Albo sytuacj� w Parchowie, gdzie w�jt i jego nominat w domu kultury zniszczyli owoce wieloletniej pracy �rodowiskowej oskar�aj�c jeszcze i wytyczaj�c proces osobie, kt�ra dla �rodowiska parchowskiego i lokalnej kultury ma zas�ugi ogromne. Ile� innych podobnych przyk�ad�w mo�na by poda�? Lipnica, niestety, by�aby tu w czo��wce!
          Dlaczego tak si� dzieje? Powinni�my zastanowi� si� nad generaln� ocen� samorz�d�w, zw�aszcza, �e przeb�kuje si� o kontynuacji reform samorz�dowych i przekazaniu kolejnych kompetencji "na d�".
          Ot� mogliby�my nasz� ocen� sformu�owa� nast�puj�co: ocena dobra, ale coraz gorsza. Paradoks? Tak, ale nie do ko�ca. Pracy samorz�d�w na pewno trudno niedocenia�. Samorz�dy odmieni�y Polsk� lokaln�. Niekt�rzy nawet twierdz�, �e reforma samorz�dowa jest jedyn�, kt�ra nam si� tak naprawd� uda�a. I ja si� z tak� opini� zgadzam - od zawsze by�em te� or�downikiem samorz�d�w, decentralizacji i regionalizacji.
Ale to wszystko nie zmienia faktu, �e mamy do czynienia r�wnie� ze zjawiskami, kt�re mog� niepokoi� w najwy�szym stopniu. Zaczn� od sprawy najbardziej ulotnej by� mo�e, ale te� chyba najbardziej zasmucaj�cej. Ot� znikn�� gdzie� dawny klimat walki, jak to dawniej m�wiono, o lepsze jutro. Pewnie nie jest tak wsz�dzie, pewnie jest jeszcze wielu pasjonat�w idei samorz�dno�ci, ale w skali masowej ide� zast�pi�y tarcia personalne, walki o przys�owiowe sto�ki, o funkcje i diety, o udzia� w radach nadzorczych sp�ek komunalnych, o ustawiane przetargi, o zgod� na r�nego rodzaju licencje i pozwolenia (vide cho�by nieszcz�sne kopalnie w Lipnicy) itd. Nie idzie tu o proste wyrzekanie na fakt, i� rzeczywisto�� si� zmienia. Wiadomo, �e z czasem postawy ideowe s� zast�powane przez gr� interes�w. Wa�ne jednak, jak ta gra wygl�da i o co w niej idzie! Nie jest tak�e prawd�, �e wszystkiemu winna polityka i to, �e w spos�b nieuprawniony wkroczy�a ona w �wiat samorz�d�w. Ot� tam, gdzie dzielone s� publiczne pieni�dze, tam obecna jest polityka (taka jest jej istota). Ale wa�ne jest to, jak jest ona uprawiana i w imi� jakich warto�ci. Czy istnieje jeszcze kategoria dobra wsp�lnego? Czy mo�e liczy si� ju� tylko naga socjotechnika i "kto kogo"? Czy my�limy o tym, co korzystne dla mieszka�c�w (tych wsp�czesnych i przysz�ych pokole�), czy raczej wa�ne jest to, jak dorwa� si� do kasy, jak "skonsumowa�" nasz udzia� we w�adzy, jak podj�� decyzj�, kt�ra przyniesie profity tylko nam (radnym, w�jtom, sekretarzom, urz�dnikom etc.) natychmiast - tu i teraz?
          Id�my dalej. Przed laty, gdy rodzi� si� samorz�d, wielu jego zwolennik�w uwa�a�o, �e b�dzie on najlepszym mechanizmem k�ad�cym tam� gro�bie korupcji. W�adza blisko obywatela mia�a by� przez niego tym �atwiej kontrolowana. Okaza�o si�, �e�my si� tu mocno pomylili. Zach�anno�� lokalnych elit i ich klient�w okaza�a si� ogromna. Dzi� w�a�ciwie nie ma ju� r�nicy zda� co do tego, �e samorz�dno�� paradoksalnie przyczyni�a si� do rozplenienia korupcji. Tak�e dlatego, �e ta kontrola ze strony obywateli okaza�a si� by� iluzoryczna. A tam gdzie obywatele zechcieli zabra� g�o�niej g�os w obronie interesu wsp�lnego zderzyli si� z niech�ci� lokalnej elity samorz�dowej i w�adz gminnych - przyk�ad Lipnicy jest na naszym terenie najbardziej wymowny!
          Efekt jest taki, �e pojawiaj� si� g�osy m�wi�ce o konieczno�ci ograniczenia w�adzy samorz�d�w i wzmocnienia roli pa�stwa, co oznacza najcz�ciej roli administracji rz�dowej (tak jakby ona by�a mniej skorumpowana). S�yszeli�my to bardzo cz�sto w ostatnich dw�ch-trzech latach, a i dzi� wielu jest zwolennik�w takiej tezy. Oczywi�cie, takie wzmacnianie struktur rz�dowych nie jest �adnym wyj�ciem. Ale elity samorz�dowe same s� sobie winne. Nie wida� zreszt� jako� ozdrowie�czego nurtu mog�cego wie�ci� rych�� zmian� w postawach tych�e elit. Przyjmowane rozwi�zania instytucjonalne i prawne te� nie pomagaj�. Nie pomog�a ustawa o zam�wieniach publicznych, a czasami mo�na odnie�� wra�enie, �e wr�cz przeciwnie - sta�a si� �r�d�em wielu nowych patologii. Konieczno�� publikacji informacji o w�asnym maj�tku jest lekcewa�ona i w dodatku nikt tego nie kontroluje i nie wyci�ga konsekwencji w sytuacji, gdy istnieje podejrzenie o nazbyt szybkie wzbogacenie si�. Nie pomaga tak�e kontrola ze strony czwartej w�adzy, czyli medi�w. Zreszt� na temat stosunku lokalnych elit do medi�w oraz organizacji pozarz�dowych, jako najlepszych czynnik�w kontroli spo�ecznej mo�na by napisa� ca�e tomy. Poza deklaracjami zrozumienia ich roli, niewiele wida� dobrej woli i otwarto�ci ze strony polityk�w (bez wzgl�du na orientacj�).
          Ale niew�tpliwie najwi�kszym zagro�eniem jest post�puj�cy proces oligarchizacji. Teoretycy demokracji lokalnej oraz historycy samorz�dno�ci wskazuj�, �e to w�a�nie budowanie lokalnych koterii jest dla samorz�d�w najgro�niejsze.
          Dla u�atwienia, jak taki mechanizm dzia�a, we�my przyk�ad typowej prowincjonalnej gminy czy miasteczka. W takiej gminie jest oko�o 30-50 os�b czynnie zaanga�owanych w polityk�. Raczej rzadko nale�� oni partii politycznych - zwykle tworz� lokalne komitety wyborcze, a czasami stowarzyszenia wyborcze. Ale tak naprawd� nie dzieli ich przynale�no�� partyjno-organizacyjna, lecz biografie, zale�no�ci biznesowe, znajomo�ci towarzyskie czy te� wi�zi rodzinne. Ci ludzie nie znikn� z dnia na dzie� z polityki - b�d� na scenie publicznej obecni jeszcze przez wiele lat. Najwy�ej kilku odpadnie, kilku dojdzie.
          Ten system jest nadzwyczaj impregnowany na zmiany w wyniku wybor�w. W gruncie rzeczy nie idzie o wyb�r mi�dzy r�nymi opcjami ideowymi, bo sprawy ideologiczne s� tu na trzeciorz�dnym miejscu. Ka�de kolejne wybory powoduj�, �e co najwy�ej r�ne koterie dogaduj� si�, kto tym razem stanie u steru rz�d�w. Albo si� nie dogaduj� i wtedy mamy wra�enie, �e "�r� si� w rodzinie". To powoduje, �e bardzo cz�sto opozycja nie jest opozycj� ideow� (czyli polityczn�), ale w�a�nie koteryjn� (dzi� oni nas, ale jutro my ich).
          By�yby to k��tnie w rodzinie, kt�rymi nie warto by�oby si� martwi�, gdyby nie niezwykle gro�nie zjawisko rozci�gania gry koterii na coraz nowe obszary - niemal ka�de stanowisko w mie�cie czy gminie staje si� przedmiotem przetargu - dyrektor szko�y, cz�onek rady nadzorczej sp�ki gminnej, ba - nawet prosty urz�dnik czy nauczyciel. W sytuacji, gdy panuje bezrobocie ka�da funkcja to jest nie tylko stanowisko, ale to jest przywilej pracy, kt�rym to przywilejem dysponuje aktualna w�adza dla kupowania zwolennik�w lub... straszenia wrog�w (przywileje si� daje, ale i odbiera). To w�a�nie niszczy tkank� spo�eczn�, oznacza, �e nie wa�ne s� kryteria kompetencji, ale lojalno�� i przydatno�� w dalszych walkach mi�dzykoteryjnych. Wytwarza si� atmosfera s�u�alczo�ci, kszta�tuj� postawy "nie wychylania si�" i s�uchania sk�d aktualnie wiatr wieje. Jest to mechanizm uniwersalny. Moje obserwacje sceny samorz�dowej na Pomorzu pokazuj�, �e �adne �rodowisko - od wielkich miast po najmniejsze gminy, nie jest od niego wolne. Dzia�a ono tak�e na wszystkich szczeblach samorz�d�w, a jedyne r�nice polegaj� na zr�nicowaniu zakresu w�adzy i mo�liwo�ci na tych�e szczeblach. I w�a�nie dlatego jest ono tak niebezpieczne. Co wi�cej - nie bardzo wida� spos�b na zaradzenie mu. Musia�aby nast�pi� przebudowa mentalna i moralna pomorskich (ale nie tylko przecie� naszych) elit politycznych. Czy s� one do tego zdolne? Mia�bym tu pewne obawy, cho� i nadzieje nie s� mi obce.
          Wszystkie powy�sze uwagi mo�na oczywi�cie odnie�� do naszego bytowskiego czy lipnickiego podw�rka. Ka�dy mo�e sam pokusi� si� o analiz� dotychczasowych zachowa� w�adz samorz�dowych czy te� radnych - czyje interesy maj� na wzgl�dzie? Jakimi warto�ciami si� kieruj�? Czy w podejmowaniu decyzji nadrz�dne jest dobro ca�ej spo�eczno�ci, wsp�lnoty gminnej, czy mo�e raczej interes indywidualny, interes rodzinny albo te� interes jakiej� lokalnej koterii? Czy s� w swoich decyzjach samorz�dni i niezale�ni, czy mo�e s�uchaj� rad (zalece�, nakaz�w...) jakiego� przedsi�biorcy, urz�dnika, proboszcza? Czy my�l� o przysz�o�ci gminy, zachowaniu jej walor�w dla nast�pnych pokole�, o mo�liwo�ci rozwoju w nast�pnych dekadach przy wykorzystaniu tych�e walor�w, czy kieruj� si� interesem kr�tkowzrocznym i bardzo partykularnym - zarobi� mam ja i moja rodzina, najlepiej ju� zaraz, za chwil�, natychmiast? To nie s� teoretyczne dylematy! To s� pytania o decyzje podejmowane lada dzie�, kt�rych skutki b�dziemy ponosi� bardzo d�ugo (a w�a�ciwie ju� zawsze, bo efekty tych decyzji b�d� nieodwracalne). Warto si� nad tym zastanowi� i zapyta� swoich radnych i w�odarzy gminy - czyje interesy reprezentuj� i jakimi warto�ciami si� kieruj�.

prof. dr hab. Cezary Obracht-Prondzy�ski
dyrektor Instytutu Filozofii, Socjologii i Dziennikarstwa
Uniwersytetu Gda�skiego
oraz sekretarz Instytutu Kaszubskiego

--> Komentarze na forum



STRONA G��WNA	S��w kilka o warto�ciach, samorz�dzie oraz polityce lokalnej (z Lipnic� w tle) Drugi raz pozwalam sobie zabra� g�os w sprawach lokalnych na �amach "G�osu Lipnickiego", cho� tym razem chcia�bym si� odnie�� do spraw nieco szerszych, maj�c jednak na wzgl�dzie to, co dzieje si� na naszym lokalnym poletku, szczeg�lnie na Gochach. Jaki� czas temu zorganizowali�my debat� po�wi�con� demokracji lokalnej ogl�danej z perspektywy bytowskiej - odby�a si� ona w Klubie "Ja� Kowalski", a organizatorem by� "Kurier Bytowski". Po tym - burzliwym i gor�cym - spotkaniu napisa�em ksi��eczk� pt. Demokracja lokalna - nadzieje, rozczarowania, rzeczywisto�� (bytowskie refleksje), Byt�w 2002. Kiedy jednak przygl�dam si� naszej samorz�dowej scenie z perspektywy kilku lat widz�, �e - niestety - niewiele si� zmieni�o w nawykach i przyzwyczajeniach. Niemal ka�dy numer naszych lokalnych gazet przynosi opisy bulwersuj�cych zachowa� samorz�dowc�w. Przypomnijmy cho�by ca�kiem �wie�e ekscesy alkoholowe w Czarnej D�br�wce. Albo sytuacj� w Parchowie, gdzie w�jt i jego nominat w domu kultury zniszczyli owoce wieloletniej pracy �rodowiskowej oskar�aj�c jeszcze i wytyczaj�c proces osobie, kt�ra dla �rodowiska parchowskiego i lokalnej kultury ma zas�ugi ogromne. Ile� innych podobnych przyk�ad�w mo�na by poda�? Lipnica, niestety, by�aby tu w czo��wce! Dlaczego tak si� dzieje? Powinni�my zastanowi� si� nad generaln� ocen� samorz�d�w, zw�aszcza, �e przeb�kuje si� o kontynuacji reform samorz�dowych i przekazaniu kolejnych kompetencji "na d�". Ot� mogliby�my nasz� ocen� sformu�owa� nast�puj�co: ocena dobra, ale coraz gorsza. Paradoks? Tak, ale nie do ko�ca. Pracy samorz�d�w na pewno trudno niedocenia�. Samorz�dy odmieni�y Polsk� lokaln�. Niekt�rzy nawet twierdz�, �e reforma samorz�dowa jest jedyn�, kt�ra nam si� tak naprawd� uda�a. I ja si� z tak� opini� zgadzam - od zawsze by�em te� or�downikiem samorz�d�w, decentralizacji i regionalizacji. Ale to wszystko nie zmienia faktu, �e mamy do czynienia r�wnie� ze zjawiskami, kt�re mog� niepokoi� w najwy�szym stopniu. Zaczn� od sprawy najbardziej ulotnej by� mo�e, ale te� chyba najbardziej zasmucaj�cej. Ot� znikn�� gdzie� dawny klimat walki, jak to dawniej m�wiono, o lepsze jutro. Pewnie nie jest tak wsz�dzie, pewnie jest jeszcze wielu pasjonat�w idei samorz�dno�ci, ale w skali masowej ide� zast�pi�y tarcia personalne, walki o przys�owiowe sto�ki, o funkcje i diety, o udzia� w radach nadzorczych sp�ek komunalnych, o ustawiane przetargi, o zgod� na r�nego rodzaju licencje i pozwolenia (vide cho�by nieszcz�sne kopalnie w Lipnicy) itd. Nie idzie tu o proste wyrzekanie na fakt, i� rzeczywisto�� si� zmienia. Wiadomo, �e z czasem postawy ideowe s� zast�powane przez gr� interes�w. Wa�ne jednak, jak ta gra wygl�da i o co w niej idzie! Nie jest tak�e prawd�, �e wszystkiemu winna polityka i to, �e w spos�b nieuprawniony wkroczy�a ona w �wiat samorz�d�w. Ot� tam, gdzie dzielone s� publiczne pieni�dze, tam obecna jest polityka (taka jest jej istota). Ale wa�ne jest to, jak jest ona uprawiana i w imi� jakich warto�ci. Czy istnieje jeszcze kategoria dobra wsp�lnego? Czy mo�e liczy si� ju� tylko naga socjotechnika i "kto kogo"? Czy my�limy o tym, co korzystne dla mieszka�c�w (tych wsp�czesnych i przysz�ych pokole�), czy raczej wa�ne jest to, jak dorwa� si� do kasy, jak "skonsumowa�" nasz udzia� we w�adzy, jak podj�� decyzj�, kt�ra przyniesie profity tylko nam (radnym, w�jtom, sekretarzom, urz�dnikom etc.) natychmiast - tu i teraz? Id�my dalej. Przed laty, gdy rodzi� si� samorz�d, wielu jego zwolennik�w uwa�a�o, �e b�dzie on najlepszym mechanizmem k�ad�cym tam� gro�bie korupcji. W�adza blisko obywatela mia�a by� przez niego tym �atwiej kontrolowana. Okaza�o si�, �e�my si� tu mocno pomylili. Zach�anno�� lokalnych elit i ich klient�w okaza�a si� ogromna. Dzi� w�a�ciwie nie ma ju� r�nicy zda� co do tego, �e samorz�dno�� paradoksalnie przyczyni�a si� do rozplenienia korupcji. Tak�e dlatego, �e ta kontrola ze strony obywateli okaza�a si� by� iluzoryczna. A tam gdzie obywatele zechcieli zabra� g�o�niej g�os w obronie interesu wsp�lnego zderzyli si� z niech�ci� lokalnej elity samorz�dowej i w�adz gminnych - przyk�ad Lipnicy jest na naszym terenie najbardziej wymowny! Efekt jest taki, �e pojawiaj� si� g�osy m�wi�ce o konieczno�ci ograniczenia w�adzy samorz�d�w i wzmocnienia roli pa�stwa, co oznacza najcz�ciej roli administracji rz�dowej (tak jakby ona by�a mniej skorumpowana). S�yszeli�my to bardzo cz�sto w ostatnich dw�ch-trzech latach, a i dzi� wielu jest zwolennik�w takiej tezy. Oczywi�cie, takie wzmacnianie struktur rz�dowych nie jest �adnym wyj�ciem. Ale elity samorz�dowe same s� sobie winne. Nie wida� zreszt� jako� ozdrowie�czego nurtu mog�cego wie�ci� rych�� zmian� w postawach tych�e elit. Przyjmowane rozwi�zania instytucjonalne i prawne te� nie pomagaj�. Nie pomog�a ustawa o zam�wieniach publicznych, a czasami mo�na odnie�� wra�enie, �e wr�cz przeciwnie - sta�a si� �r�d�em wielu nowych patologii. Konieczno�� publikacji informacji o w�asnym maj�tku jest lekcewa�ona i w dodatku nikt tego nie kontroluje i nie wyci�ga konsekwencji w sytuacji, gdy istnieje podejrzenie o nazbyt szybkie wzbogacenie si�. Nie pomaga tak�e kontrola ze strony czwartej w�adzy, czyli medi�w. Zreszt� na temat stosunku lokalnych elit do medi�w oraz organizacji pozarz�dowych, jako najlepszych czynnik�w kontroli spo�ecznej mo�na by napisa� ca�e tomy. Poza deklaracjami zrozumienia ich roli, niewiele wida� dobrej woli i otwarto�ci ze strony polityk�w (bez wzgl�du na orientacj�). Ale niew�tpliwie najwi�kszym zagro�eniem jest post�puj�cy proces oligarchizacji. Teoretycy demokracji lokalnej oraz historycy samorz�dno�ci wskazuj�, �e to w�a�nie budowanie lokalnych koterii jest dla samorz�d�w najgro�niejsze. Dla u�atwienia, jak taki mechanizm dzia�a, we�my przyk�ad typowej prowincjonalnej gminy czy miasteczka. W takiej gminie jest oko�o 30-50 os�b czynnie zaanga�owanych w polityk�. Raczej rzadko nale�� oni partii politycznych - zwykle tworz� lokalne komitety wyborcze, a czasami stowarzyszenia wyborcze. Ale tak naprawd� nie dzieli ich przynale�no�� partyjno-organizacyjna, lecz biografie, zale�no�ci biznesowe, znajomo�ci towarzyskie czy te� wi�zi rodzinne. Ci ludzie nie znikn� z dnia na dzie� z polityki - b�d� na scenie publicznej obecni jeszcze przez wiele lat. Najwy�ej kilku odpadnie, kilku dojdzie. Ten system jest nadzwyczaj impregnowany na zmiany w wyniku wybor�w. W gruncie rzeczy nie idzie o wyb�r mi�dzy r�nymi opcjami ideowymi, bo sprawy ideologiczne s� tu na trzeciorz�dnym miejscu. Ka�de kolejne wybory powoduj�, �e co najwy�ej r�ne koterie dogaduj� si�, kto tym razem stanie u steru rz�d�w. Albo si� nie dogaduj� i wtedy mamy wra�enie, �e "�r� si� w rodzinie". To powoduje, �e bardzo cz�sto opozycja nie jest opozycj� ideow� (czyli polityczn�), ale w�a�nie koteryjn� (dzi� oni nas, ale jutro my ich). By�yby to k��tnie w rodzinie, kt�rymi nie warto by�oby si� martwi�, gdyby nie niezwykle gro�nie zjawisko rozci�gania gry koterii na coraz nowe obszary - niemal ka�de stanowisko w mie�cie czy gminie staje si� przedmiotem przetargu - dyrektor szko�y, cz�onek rady nadzorczej sp�ki gminnej, ba - nawet prosty urz�dnik czy nauczyciel. W sytuacji, gdy panuje bezrobocie ka�da funkcja to jest nie tylko stanowisko, ale to jest przywilej pracy, kt�rym to przywilejem dysponuje aktualna w�adza dla kupowania zwolennik�w lub... straszenia wrog�w (przywileje si� daje, ale i odbiera). To w�a�nie niszczy tkank� spo�eczn�, oznacza, �e nie wa�ne s� kryteria kompetencji, ale lojalno�� i przydatno�� w dalszych walkach mi�dzykoteryjnych. Wytwarza si� atmosfera s�u�alczo�ci, kszta�tuj� postawy "nie wychylania si�" i s�uchania sk�d aktualnie wiatr wieje. Jest to mechanizm uniwersalny. Moje obserwacje sceny samorz�dowej na Pomorzu pokazuj�, �e �adne �rodowisko - od wielkich miast po najmniejsze gminy, nie jest od niego wolne. Dzia�a ono tak�e na wszystkich szczeblach samorz�d�w, a jedyne r�nice polegaj� na zr�nicowaniu zakresu w�adzy i mo�liwo�ci na tych�e szczeblach. I w�a�nie dlatego jest ono tak niebezpieczne. Co wi�cej - nie bardzo wida� spos�b na zaradzenie mu. Musia�aby nast�pi� przebudowa mentalna i moralna pomorskich (ale nie tylko przecie� naszych) elit politycznych. Czy s� one do tego zdolne? Mia�bym tu pewne obawy, cho� i nadzieje nie s� mi obce. Wszystkie powy�sze uwagi mo�na oczywi�cie odnie�� do naszego bytowskiego czy lipnickiego podw�rka. Ka�dy mo�e sam pokusi� si� o analiz� dotychczasowych zachowa� w�adz samorz�dowych czy te� radnych - czyje interesy maj� na wzgl�dzie? Jakimi warto�ciami si� kieruj�? Czy w podejmowaniu decyzji nadrz�dne jest dobro ca�ej spo�eczno�ci, wsp�lnoty gminnej, czy mo�e raczej interes indywidualny, interes rodzinny albo te� interes jakiej� lokalnej koterii? Czy s� w swoich decyzjach samorz�dni i niezale�ni, czy mo�e s�uchaj� rad (zalece�, nakaz�w...) jakiego� przedsi�biorcy, urz�dnika, proboszcza? Czy my�l� o przysz�o�ci gminy, zachowaniu jej walor�w dla nast�pnych pokole�, o mo�liwo�ci rozwoju w nast�pnych dekadach przy wykorzystaniu tych�e walor�w, czy kieruj� si� interesem kr�tkowzrocznym i bardzo partykularnym - zarobi� mam ja i moja rodzina, najlepiej ju� zaraz, za chwil�, natychmiast? To nie s� teoretyczne dylematy! To s� pytania o decyzje podejmowane lada dzie�, kt�rych skutki b�dziemy ponosi� bardzo d�ugo (a w�a�ciwie ju� zawsze, bo efekty tych decyzji b�d� nieodwracalne). Warto si� nad tym zastanowi� i zapyta� swoich radnych i w�odarzy gminy - czyje interesy reprezentuj� i jakimi warto�ciami si� kieruj�. prof. dr hab. Cezary Obracht-Prondzy�ski dyrektor Instytutu Filozofii, Socjologii i Dziennikarstwa Uniwersytetu Gda�skiego oraz sekretarz Instytutu Kaszubskiego --> Komentarze na forum	ARCHIWUM
GALERIA		WIADOMO�CI
LINKI		2010
PRASA LOKALNA		2009
REDAKCJA		2008
		2007
		PRASA LOKALNA
		2010
		2009
1 % 2013 na LIPNICZANK�		2008